Cước vận tải biển tăng mạnh năm 2026: Không chỉ là sự trở lại của biến động thời kỳ đại dịch

Tháng 6/2026, giá cước vận tải container giao ngay trên nhiều tuyến vận tải chủ lực toàn cầu tăng mạnh, đưa mặt bằng giá lên mức cao nhất trong hơn 18 tháng qua. Chỉ trong một tuần, cước vận chuyển trên tuyến Thượng Hải – Los Angeles tăng hơn 1.000 USD/FEU, phản ánh mức biến động hiếm gặp trong nhiều năm gần đây.

Diễn biến này khiến nhiều doanh nghiệp liên tưởng đến giai đoạn khủng hoảng vận tải biển thời kỳ COVID-19. Tuy nhiên, thị trường hiện nay không còn vận hành theo trạng thái ổn định như trước năm 2020, nhưng cũng chưa bước vào một cuộc khủng hoảng tương tự đại dịch. Thay vào đó, ngành vận tải biển đang bước vào một giai đoạn mới với mức độ biến động cao hơn và khó dự báo hơn.

Khác biệt thị trường so với năm 2018 và thời kỳ COVID-19

Để đánh giá mức độ bất thường của đợt tăng giá lần này, có thể nhìn lại hai giai đoạn khác nhau của thị trường: năm 2018 – thời điểm được xem là giai đoạn vận hành tương đối ổn định trước đại dịch, và giai đoạn 2021–2022 khi ngành vận tải container trải qua cuộc khủng hoảng chưa từng có do COVID-19. 

Trong năm 2018, giá cước chủ yếu biến động theo quy luật mùa vụ quen thuộc. Năng lực vận tải, nguồn cung container và nhu cầu hàng hóa nhìn chung duy trì trạng thái cân bằng, trong khi các đợt tăng giảm giá cước trên các tuyến vận tải chính thường diễn ra ở mức độ vừa phải. 

Ngược lại, trong thời kỳ đỉnh điểm của đại dịch COVID-19, chuỗi cung ứng toàn cầu rơi vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng. Tắc nghẽn cảng biển kéo dài, thiếu container rỗng, thiếu lao động và nhu cầu tiêu dùng tăng đột biến đã đẩy giá cước lên mức cao nhất trong lịch sử ngành vận tải container. Chỉ số Drewry World Container Index từng vượt mốc 10.000 USD/FEU vào cuối năm 2021. Trên một số tuyến xuyên Thái Bình Dương, giá cước thậm chí có thời điểm vượt 12.000–13.000 USD/FEU, chưa bao gồm các loại phụ phí.

Trong bối cảnh đó, diễn biến của tháng 6/2026 cho thấy thị trường đang bước vào một trạng thái khác biệt. So với năm 2018, tốc độ tăng giá hiện nay vượt xa mức biến động thường thấy của các mùa cao điểm trước đây. Theo chỉ số Drewry World Container Index (WCI), cước giao ngay trên tuyến Thượng Hải – Los Angeles hiện đã vượt mốc khoảng 5.800–6.000 USD/FEU sau nhiều tuần tăng liên tiếp. 

Mặc dù vẫn thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh hơn 12.000 USD/FEU trong giai đoạn COVID-19, việc giá tăng hơn 1.000 USD/FEU chỉ trong một tuần là mức biến động rất hiếm gặp trong điều kiện thị trường trước đại dịch, khi giá cước thường chỉ thay đổi vài trăm USD theo chu kỳ mùa vụ.

Điều gì đang khiến thị trường biến động?
 

Tình trạng mất cân đối container rỗng tại nhiều khu vực tiếp tục là một trong những yếu tố góp phần đẩy giá cước vận tải biển tăng cao trong năm 2026.

Khác với thời kỳ COVID-19 khi giá cước tăng chủ yếu do tắc nghẽn chuỗi cung ứng, các biến động hiện nay đến từ nhiều yếu tố mang tính cấu trúc hơn.Trước hết, nhu cầu vận chuyển vẫn duy trì ở mức tích cực nhờ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng sang nhiều quốc gia châu Á, làm gia tăng sản lượng trên các tuyến vận tải chủ lực.

Bên cạnh đó, tình trạng mất cân đối container rỗng giữa các khu vực vẫn tiếp diễn. Nhu cầu xuất khẩu từ châu Á sang châu Âu tăng nhanh trong khi lượng hàng chiều ngược lại chưa phục hồi tương ứng khiến container rỗng không được quay vòng kịp thời, làm phát sinh chi phí điều chuyển và gây áp lực lên giá cước.

Ngoài ra, các yếu tố địa chính trị buộc nhiều hãng tàu phải thay đổi hành trình hoặc kéo dài tuyến khai thác, làm giảm hiệu quả sử dụng đội tàu.

Đáng chú ý, mặc dù công suất đội tàu container toàn cầu đang ở mức cao nhất từ trước đến nay nhờ lượng lớn tàu mới được bàn giao, giá cước vẫn tăng mạnh. Điều này cho thấy thị trường hiện không thiếu tàu, mà thiếu năng lực khai thác hiệu quả do thời gian quay vòng tàu và container kéo dài.

Khi biến động giá cước trở thành bài toán của doanh nghiệp
 

Biến động giá cước không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động vận tải biển mà còn tác động đến kế hoạch sản xuất, quản trị tồn kho và chi phí logistics của doanh nghiệp.

Tác động lớn nhất của đợt tăng cước hiện nay không chỉ nằm ở chi phí vận tải mà còn ở tính khó dự báo của thị trường.Khi giá cước có thể tăng hơn 1.000 USD/FEU chỉ trong một tuần, doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc xây dựng ngân sách, tính toán giá thành và lập kế hoạch sản xuất, đặc biệt đối với các đơn hàng đã được ký kết từ trước.

Bên cạnh đó, những lo ngại về thiếu chỗ trên tàu hoặc thay đổi lịch tàu cũng khiến doanh nghiệp phải duy trì lượng hàng tồn kho lớn hơn hoặc xây dựng các phương án dự phòng cho chuỗi cung ứng.

Xu hướng này đang đặt ra những thách thức khác nhau đối với nhiều ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Đối với ngành gỗ và nội thất, chi phí vận tải tăng nhanh có thể làm giảm hiệu quả của các đơn hàng có giá trị thấp. Với dệt may và giày da, rủi ro chậm giao hàng đôi khi còn đáng lo ngại hơn mức tăng giá cước do ảnh hưởng trực tiếp đến các đợt bán hàng của đối tác. Trong khi đó, các doanh nghiệp điện tử phải đối mặt với thách thức kiểm soát chi phí và kế hoạch sản xuất khi tình trạng các chuỗi cung ứng xuyên biên giới ngày càng phức tạp. 

Xét cho cùng, điều mà doanh nghiệp mất đi không chỉ là chi phí, mà còn là khả năng dự đoán, lập kế hoạch sản xuất và giao hàng trở nên khó khăn hơn.

Áp lực gia tăng đối với hệ thống logistics và cảng biển Việt Nam

Giá cước vận tải tăng mạnh thường kéo theo làn sóng đặt chỗ sớm của chủ hàng, tạo áp lực lên hệ thống cảng biển, bãi container và chuỗi logistics phía sau cảng.

Biến động giá cước cũng tạo ra áp lực đối với toàn bộ chuỗi logistics.

Xu hướng đặt chỗ sớm có thể khiến lượng container tập trung về cảng trong thời gian ngắn, làm gia tăng áp lực lên hệ thống cầu bến, kho bãi, giao thông kết nối và hoạt động thông quan.

Tại các cụm cảng trọng điểm như TP. Hồ Chí Minh và Cái Mép – Thị Vải, lịch trình tàu ngày càng khó dự báo cũng khiến công tác điều phối khai thác trở nên phức tạp hơn. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao khả năng kết nối giữa cảng biển, ICD, kho bãi và vận tải hậu phương sẽ có vai trò quan trọng trong việc duy trì tính thông suốt của chuỗi logistics.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Những diễn biến gần đây cho thấy biến động giá cước này có thể sẽ trở thành trạng thái bình thường mới của thị trường vận tải container.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu cần quan tâm nhiều hơn đến khả năng thích ứng thay vì chỉ tập trung vào việc tìm kiếm mức giá thấp nhất.Đối với các cảng biển và đơn vị khai thác logistics, việc ứng dụng công nghệ dự báo, số hóa dữ liệu khai thác và nâng cao khả năng kết nối giữa cảng biển với hệ thống ICD, kho bãi nội địa sẽ giúp giảm áp lực khi thị trường biến động.

Về phía doanh nghiệp xuất nhập khẩu, việc đa dạng hóa đối tác vận tải, kết hợp giữa hợp đồng dài hạn và các phương án mua cước linh hoạt sẽ giúp kiểm soát rủi ro tốt hơn trước những biến động khó lường của thị trường.

Triển vọng phía trước

Đợt tăng giá cước trong tháng 6/2026 có thể chưa đạt đến mức kỷ lục như thời kỳ đại dịch, nhưng là lời nhắc nhở rằng thị trường vận tải biển toàn cầu đang bước vào một giai đoạn mới.

Thách thức hiện nay không còn là một cuộc khủng hoảng đơn lẻ, mà là việc thích ứng với một môi trường kinh doanh mà các yếu tố bất ổn có thể xuất hiện thường xuyên hơn, từ địa chính trị, chuỗi cung ứng cho đến giá cước vận tải.

Trong bối cảnh đó, khả năng dự báo, tính linh hoạt và năng lực thích ứng sẽ ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu trong những năm tới.