Giá cước vận tải biển có thể tiếp tục tăng: Tắc nghẽn cảng, thiếu container và áp lực nhiên liệu trước mùa cao điểm 2026

Trên các tuyến vận tải biển chính giữa châu Á – châu Âu và xuyên Thái Bình Dương, năng lực vận tải thực tế đang chịu tác động từ nhiều yếu tố đồng thời, bao gồm tình trạng ùn tắc tại cảng, lịch trình tàu thiếu ổn định, nhu cầu vận chuyển tăng trước mùa cao điểm và những bất định liên quan đến môi trường địa chính trị. Trong bối cảnh đó, giá cước giao ngay tiếp tục xu hướng tăng trên nhiều tuyến vận tải chính.

Tắc nghẽn cảng và nhu cầu vận chuyển sớm thúc đẩy giá cước

Trong tuần qua, điều kiện thời tiết bất lợi cùng hiện tượng tàu cập cảng tập trung đã ảnh hưởng đến hoạt động khai thác tại các cảng lớn của Trung Quốc như Thượng Hải và Ninh Ba. Thời gian chờ cầu bến kéo dài làm giảm năng lực khai thác thực tế trong giai đoạn nhiều chủ hàng đẩy nhanh kế hoạch giao hàng trước mùa cao điểm và các mốc điều chỉnh chính sách thương mại.

Theo Linerlytica, tác động lên thị trường cước vận tải thể hiện rõ trên cả hai tuyến thương mại chính:

Tuyến Á – Âu

• Chỉ số SCFI tuyến Bắc Âu tăng 30,8% so với tuần trước, lên mức cao nhất trong 18 tháng.

• Các hãng tàu đang chào mức giá vận chuyển container tiêu chuẩn lên tới gần 6.000 USD cho mỗi container 40 feet cho các chuyến khởi hành vào giữa tháng 6.

Tuyến xuyên Thái Bình Dương

• Hoạt động xuất khẩu từ Trung Quốc sang Hoa Kỳ tiếp tục phục hồi khi nhiều chủ hàng đẩy nhanh tiến độ giao hàng trước các mốc chính sách sắp tới.
• Sau các đợt tăng cước chung (GRI) và phụ phí mùa cao điểm (PSS) được triển khai từ ngày 1/6, chỉ số SCFI tuyến Bờ Tây Hoa Kỳ tăng 31,5%, đạt 4.149 USD cho mỗi container 40 feet (FEU) – mức cao nhất trong 11 tháng.
• Thị trường tiếp tục theo dõi tác động từ thời điểm hết hiệu lực của Điều khoản 122 vào ngày 24/7, yếu tố có thể thúc đẩy nhu cầu vận chuyển sớm trong những tuần tới.

Chi phí nhiên liệu tiếp tục tạo áp lực lên vận tải biển

Giá nhiên liệu hàng hải lưu huỳnh thấp (VLSFO) hiện duy trì quanh mức 1.000 USD/tấn, tạo áp lực chi phí đáng kể lên các hãng tàu và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bên cạnh yếu tố tắc nghẽn cảng, thị trường nhiên liệu đang trở thành một trong những biến số quan trọng tác động đến chi phí vận hành của các hãng tàu.

Giá nhiên liệu hàng hải lưu huỳnh thấp (VLSFO) hiện duy trì quanh mức 1.000 USD/tấn, cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước khủng hoảng và tương đương mức đỉnh ghi nhận trong năm 2022.

Trong khi đó, giá nhiên liệu hàng hải lưu huỳnh cao (HSFO) đã vượt 800 USD/tấn. Chênh lệch giá giữa hai loại nhiên liệu tiếp tục được mở rộng, đạt khoảng 140 USD/tấn tại Rotterdam và 115 USD/tấn tại Singapore. Theo Global Maritime Hub, điều này giúp các tàu được trang bị hệ thống xử lý khí thải (scrubber) duy trì lợi thế nhất định về chi phí nhiên liệu.

Ngoài giá nhiên liệu, nguồn cung nhiên liệu hàng hải (bunker fuel) tại một số khu vực cũng đang xuất hiện dấu hiệu mất cân đối, buộc nhiều hãng tàu phải điều chỉnh kế hoạch tiếp nhiên liệu hoặc khai thác tại các điểm cung ứng thay thế với chi phí cao hơn.

Áp lực chuỗi cung ứng gia tăng từ các điểm nghẽn khu vực

Tình trạng ùn tắc tại các cảng tiếp tục gia tăng

Những diễn biến quanh eo biển Hormuz tiếp tục tác động tới mạng lưới vận tải biển và logistics khu vực.

Theo The Loadstar, tình trạng ùn tắc đang gia tăng tại một số các cảng trung chuyển container quan trọng như Jeddah, Khorfakkan, Sohar, Fujairah và Salalah khi lưu lượng tàu dịch chuyển khỏi các tuyến khai thác truyền thống.

Để duy trì tính liên tục của dịch vụ, nhiều hãng tàu đã điều chỉnh mạng lưới khai thác, tăng cường trung chuyển tại các cảng ở Ấn Độ và Sri Lanka thay cho một số điểm đến trong khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, việc thay đổi hành trình và trung chuyển bổ sung cũng làm gia tăng thời gian vận chuyển và áp lực điều phối hàng hóa.

Đáng chú ý, tình trạng container rỗng bị tồn đọng tại khu vực Vùng Vịnh đang làm làm giảm tốc độ quay vòng container rỗng về các trung tâm sản xuất ở châu Á, tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn cung container trên các tuyến vận tải chính.

Hãng tàu điều chỉnh chiến lược trong bối cảnh chi phí gia tăng

Trước những biến động kéo dài của thị trường, nhiều hãng tàu đã chuyển từ các biện pháp ứng phó ngắn hạn sang các giải pháp điều chỉnh mang tính dài hạn hơn.

Các hãng tàu lớn như Maersk, MSC, CMA CGM và Hapag-Lloyd tiếp tục cập nhật các khoản phụ phí nhiên liệu khẩn cấp (EFS – Emergency Fuel Surcharge) với tần suất cao hơn so với cơ chế điều chỉnh truyền thống nhằm phản ánh diễn biến chi phí vận hành thực tế.

Xu hướng này cũng đang mở rộng sang các khâu vận tải nội địa như đường sắt và đường bộ, cho thấy tác động của chi phí nhiên liệu không còn giới hạn trong hoạt động vận tải biển.

Ngoài ra, thông tin về khả năng áp dụng phí quá cảnh mới đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz đang được thị trường theo dõi chặt chẽ do có thể tạo thêm áp lực chi phí đối với chuỗi logistics toàn cầu.

Tác động lan rộng tới nhiều lĩnh vực logistics

Tác động từ chi phí năng lượng gia tăng đang được ghi nhận ở nhiều lĩnh vực vận tải khác ngoài hàng hải.

Ngành hàng không tiếp tục đối mặt với áp lực từ chi phí nhiên liệu và các yêu cầu điều chỉnh đường bay, trong khi nhiều quốc gia đang triển khai các biện pháp hỗ trợ nhằm giảm thiểu tác động tới các ngành kinh tế thiết yếu.

Tại châu Âu, các chương trình hỗ trợ tạm thời cho lĩnh vực vận tải, nông nghiệp và thủy sản đã được triển khai nhằm bù đắp một phần chi phí nhiên liệu tăng thêm.

Song song với đó, nhu cầu đối với các loại nhiên liệu thay thế như các loại nhiên liệu sinh học pha trộn cho tàu biển như B30-VLSFO đang gia tăng tại nhiều trung tâm cung ứng nhiên liệu lớn, phản ánh xu hướng tìm kiếm các giải pháp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và đáp ứng các yêu cầu về môi trường.

Tác động đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam

Các tín hiệu từ thị trường cho thấy chi phí logistics quốc tế có thể tiếp tục duy trì ở mức cao trong giai đoạn mùa cao điểm. Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam, điều này đồng nghĩa với áp lực gia tăng về giá cước vận tải, khả năng tiếp cận chỗ trên tàu và thời gian vận chuyển trên một số tuyến thương mại chủ chốt.

Tuy nhiên, nhu cầu vận chuyển hàng hóa toàn cầu vẫn đang duy trì tích cực, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu và tăng trưởng sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển. Trong bối cảnh đó, việc chủ động kế hoạch giao nhận, đặt chỗ sớm và theo dõi sát diễn biến thị trường sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí và đảm bảo tính ổn định của chuỗi cung ứng.

Triển vọng thị trường

Các tín hiệu hiện nay cho thấy thị trường vận tải container vẫn đang chịu tác động đồng thời từ các yếu tố ngắn hạn và dài hạn.

Nhu cầu vận chuyển trước mùa cao điểm, hoạt động đẩy hàng trước các mốc chính sách thương mại và những gián đoạn trong mạng lưới vận tải tiếp tục hỗ trợ mặt bằng giá cước trong ngắn hạn. Trong khi đó, chi phí nhiên liệu, tình trạng mất cân đối container và áp lực tại các điểm trung chuyển lớn vẫn là những yếu tố ảnh hưởng đến năng lực vận tải thực tế của thị trường.

Nếu các điểm nghẽn tại cảng biển và những bất định địa chính trị chưa được cải thiện đáng kể, mặt bằng cước vận tải nhiều khả năng sẽ duy trì ở mức cao trong những tháng tới. Điều này cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn mà hiệu quả khai thác đội tàu, khả năng quản lý và phân bổ container và năng lực quản trị chuỗi cung ứng sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với các doanh nghiệp vận tải và logistics.

Nguồn: Tổng hợp.