THỊ TRƯỜNG VẬN TẢI & LOGISTICS QUỐC TẾ

1. Tình trạng ùn tắc cảng và công suất đội tàu toàn cầu

• Áp lực ùn tắc các cảng trên thế giới giữ hơn 4 triệu TEU ngoài vòng quay khai thác: Tính đến tuần 36, khoảng 4,04 triệu TEU (tương đương 11,7% tổng sức chở đội tàu container toàn cầu) đang bị gián đoạn do ùn tắc tại các cảng, tăng so với mức 3,92 triệu TEU của tuần trước đó.
• Khu vực trọng điểm: Bắc Á tiếp tục là điểm nghẽn lớn nhất khi chiếm khoảng 43% tổng công suất tàu chờ. Dù thời gian chờ cầu bến tại Thượng Hải đã ghi nhận bước cải thiện bước đầu, áp lực chung trên toàn mạng lưới vận tải container thế giới vẫn chưa hạ nhiệt.

2. Diễn biến giá cước và nhu cầu vận tải

• Giá cước vận tải tiếp tục phân hóa rõ rệt trên các trục vận tải chính: Chỉ số giá cước tổng hợp World Container Index (WCI) ngày 10/09 duy trì ổn định ở mức 4.476 USD/FEU. Tuy nhiên, có sự phân kỳ rõ nét:
  • Tuyến xuyên Thái Bình Dương tiếp tục duy trì sức cầu tốt: Tuyến Thượng Hải – Los Angeles tăng 2% lên 7.352 USD/FEU; Thượng Hải – New York tăng 1% lên 9.726 USD/FEU.
  • Tuyến Á – Âu hạ nhiệt nhẹ: Thượng Hải – Rotterdam giảm 2% xuống 3.997 USD/FEU.
• Sản lượng container toàn cầu đạt kỷ lục: Số liệu thống kê tháng 7 ghi nhận khối lượng vận chuyển đạt 17,3 triệu TEU (+4,5% so với cùng kỳ năm trước); lũy kế 7 tháng tăng 5,1%. Trong đó, luồng hàng xuất khẩu từ khu vực Viễn Đông tăng trưởng ấn tượng gần 9%, bổ sung xấp xỉ 6 triệu TEU vào chuỗi cung ứng.
• Nhu cầu nhập khẩu Hoa Kỳ vượt dự báo: Sản lượng tháng 8 đạt 2,604 triệu TEU (+3,3% YoY). Theo Global Port Tracker, tháng 9 có khả năng xác lập đỉnh sản lượng của cả năm với dự báo 2,31 triệu TEU; tổng sản lượng hàng container nhập khẩu qua các cảng Hoa Kỳ năm 2026 được nâng dự báo lên 25,7 triệu TEU (+1%).

3. Diễn biến mạng lưới hãng tàu và hải trình quốc tế

• Gemini thăm dò khả năng tái khai thác tuyến hải trình qua kênh đào Suez: Sau giai đoạn gián đoạn kéo dài, liên minh Gemini bắt đầu có động thái thử nghiệm với việc tàu AL JMELIYAH (sức chở gần 15.000 TEU) đi qua Suez trên tuyến Á – Địa Trung Hải. Song song đó, Maersk cũng ghi nhận khoảng 10 chuyến qua Suez trong tuần. Dù đây mới là những lượt di chuyển chọn lọc và chưa mang tính khôi phục toàn diện mạng lưới, xu hướng này nếu mở rộng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian chuyển tải Á – Âu, đồng thời giải phóng công suất đội tàu hữu dụng trở lại thị trường, tạo áp lực giảm cước.
• Điều chỉnh cấu trúc thương vụ M&A Hapag-Lloyd – ZIM: Hapag-Lloyd và quỹ đầu tư FIMI được gia hạn thêm 30 ngày để tái cấu trúc đề nghị mua cổ phần tại ZIM, nhằm thỏa mãn các quy định kiểm soát tuyến vận tải có tính chất chiến lược đối với Israel. Thương vụ này tiếp tục là tâm điểm tái cấu trúc mạng lưới và thị phần vận tải container toàn cầu.
• Kênh đào Panama hoãn điều chỉnh mớn nước: Giới hạn mớn nước cho tàu thế hệ Neopanamax được duy trì ở mức 14,63 m thay vì giảm xuống 14,48 m như kế hoạch ban đầu từ 01/10. Động thái này hỗ trợ ổn định kế hoạch xếp tải của các hãng tàu trong ngắn hạn.

THỊ TRƯỜNG CẢNG BIỂN & LOGISTICS VIỆT NAM

1. Bức tranh thương mại xuất nhập khẩu và nguồn hàng

• Quy mô thương mại thiết lập kỷ lục mới: Lũy kế 8 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt 770,14 tỷ USD.
  • Xuất khẩu: Tháng 8 đạt 54,79 tỷ USD; lũy kế 8 tháng đạt 374,84 tỷ USD (+22,4% YoY). Nhóm mặt hàng chủ lực tăng trưởng mạnh gồm điện tử & linh kiện (>101 tỷ USD, +51,1%), máy móc thiết bị (+26,4%), thủy sản (+11,8%).
  • Nhập khẩu: Nhập khẩu tăng nhanh (+35,3%), đưa cán cân thương mại ghi nhận mức nhập siêu 20,46 tỷ USD sau 8 tháng.

2. Năng lực khai thác và vị thế hệ thống cảng biển

• Ba cụm cảng Việt Nam giữ vị thế Top 100 thế giới: Theo bảng xếp hạng thường niên Lloyd's List 2026 (dựa trên sản lượng năm 2025), cảng biển TP.HCM xếp thứ 22, cụm cảng Hải Phòng vươn lên vị trí thứ 26 với bước thăng hạng ấn tượng, và cụm cảng Cái Mép giữ vững vị trí thứ 31 toàn cầu.
• Hoạt động khai thác tại các cụm cảng nước sâu:
  • Khu vực phía Nam: Sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển TP.HCM (theo địa giới hành chính mới) trong 8 tháng đạt trên 256 triệu tấn (+9,2% YoY). Cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải duy trì 48 tuyến dịch vụ quốc tế/tuần, trong đó có hơn 20 tuyến đi thẳng châu Mỹ và châu Âu.
  • Khu vực phía Bắc: Cụm cảng nước sâu Lạch Huyện (Hải Phòng) duy trì hoạt động tiếp nhận ổn định tàu container cỡ lớn (chiều dài 300 – 350 m), khẳng định vai trò cửa ngõ giao thương đường biển trực tiếp của khu vực kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

3. Cải cách thủ tục và xu hướng đầu tư hạ tầng logistics

• Hải Phòng thí điểm mô hình thông quan tập trung (áp dụng từ 1/6/2026): Kết quả bước đầu cho thấy thời gian thông quan trung bình giảm 16% (tiết kiệm hơn 5 giờ cho mỗi lô hàng). Quy trình xử lý hồ sơ tập trung tách bạch với kiểm tra thực tế hàng hóa góp phần đẩy nhanh tốc độ luân chuyển hàng qua cảng.
• Hợp tác quốc tế phát triển cảng xanh và logistics thông minh tại TP.HCM: Tại các phiên thảo luận chuyên môn trong khuôn khổ Đối thoại Hữu nghị TP.HCM năm 2026 (FD 2026) diễn ra vào ngày 11/9/2026, TP.HCM cùng các đối tác quốc tế đã đề xuất và đẩy mạnh nghiên cứu các sáng kiến hợp tác đa phương giữa các thành phố cảng, thúc đẩy chuyển đổi xanh, số hóa và mô hình logistics thông minh. Đây được xem là một bước tiến quan trọng, đưa những kết nối tại FD 2026 từ chia sẻ kinh nghiệm đến hình thành các cơ chế hợp tác dài hạn, thực chất giữa các thành phố cảng. 
• TP. HCM thu hút dòng vốn đầu tư logistics mới: Dự án Swift Logistics (thuộc hệ sinh thái TikTok) được cấp phép đầu tư 980 triệu USD tại TP.HCM, dự kiến triển khai từ tháng 11/2026. Dự án định hướng hợp tác cùng mạng lưới nhà cung cấp logistics bên thứ ba (3PL), hứa hẹn tạo thêm động lực tăng trưởng nguồn hàng và dịch vụ kho vận.

4. Rủi ro thời tiết cực đoan dự báo tác động đến chuỗi cung ứng

• Áp thấp nhiệt đới mạnh lên trên Biển Đông cùng không khí lạnh đầu mùa (ngày 12–13/09) gây mưa lớn diện rộng từ Quảng Trị, Đà Nẵng đến Bắc Bộ. Các hoạt động hoa tiêu, lai dắt và xếp dỡ hàng rời/dăm gỗ tại miền Trung phải giãn tiến độ hoặc tạm dừng từng thời điểm để đảm bảo an toàn hàng hải.
• Tại khu vực Nam Bộ, các đợt mưa lớn kết hợp triều cường cũng gây ngập cục bộ một số tuyến đường kết nối hạ tầng cảng tại TP.HCM, làm chậm tốc độ lưu thông phương tiện đường bộ.

NHẬN ĐỊNH & CÁC VẤN ĐỀ CẦN THEO DÕI

1. Rủi ro gián đoạn lịch trình tàu trong giai đoạn kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng (Golden Week 01/10 – 07/10)

2. Sự phân kỳ giữa giá trị kim ngạch và sản lượng container thực tế

• Xuất nhập khẩu Việt Nam tăng mạnh nhưng sản lượng container có thể tăng chậm hơn kim ngạch: Dù kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam tăng trưởng tích cực, xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD (+22,4% so với cùng kỳ), động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ nhóm hàng công nghệ (điện tử, linh kiện, máy móc). Trong khi đó, các nhóm hàng tiêu dùng truyền thống sử dụng nhiều container (dệt may, da giày, gỗ và lâm sản) chỉ tăng trưởng ở mức một con số hoặc hồi phục vừa phải. Do đó, tốc độ tăng trưởng sản lượng container thông qua cảng biển dự kiến sẽ có mức tăng khiêm tốn hơn so với tốc độ tăng trưởng kim ngạch. Doanh nghiệp không nên kỳ vọng sản lượng thông qua cảng sẽ bứt phá trên 20% như chỉ số kim ngạch thương mại. 
• Nhu cầu container rỗng sẽ phụ thuộc lớn vào quý 4: Do nhóm hàng công nghệ không tiêu thụ nhiều vỏ cont, áp lực thiếu hụt container rỗng (nếu có) trong mùa cao điểm cuối năm sẽ tập trung cục bộ ở các trung tâm công nghiệp dệt may, da giày và nông sản (như Bình Dương, Đồng Nai, Long An).

3. Xu thế phát triển tàu siêu lớn và bài toán quy hoạch hạ tầng