Cơ hội, Xu Hướng Tăng Trưởng Ngành Thủy Sản Việt Nam

13/05/2026

Ngành thủy sản Việt Nam bước vào năm 2026 với nền tảng tăng trưởng tích cực từ năm 2025, khi kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt kỷ lục 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm trước. Bên cạch những tích cực đó, ngành Thủy sản vẫn còn những thách thức từ tình hình chính trị thế giới và gián đoạn chuỗi cung ứng.

Thách thức Ngành Thủy sản
Trong cơ cấu mặt hàng, tôm tiếp tục giữ vai trò đầu tàu với 4,6 tỷ USD, cá tra đạt 2,18 tỷ USD, cá ngừ đạt 924 triệu USD, trong khi nhóm nhuyễn thể và cua ghẹ ghi nhận mức tăng trưởng 18%. Về thị trường, Trung Quốc vươn lên dẫn đầu với 2,28 tỷ USD, tiếp theo là Mỹ 1,91 tỷ USD, Nhật Bản 1,69 tỷ USD, EU 1,17 tỷ USD và Hàn Quốc 864 triệu USD.

Thông tin thị trường năm 2025

Năm 2026, ngành thủy sản tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu khả quan. Theo số liệu VASEP công bố năm 2025, xuất khẩu thủy sản tháng 3/2026 đạt khoảng 927 triệu USD, tăng hơn 5% so với cùng kỳ; lũy kế quý I đạt 2,64 tỷ USD, tăng gần 8%. Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn nhất khi đạt khoảng 764 triệu USD trong quý I, tăng gần 45%; riêng tháng 3 đạt hơn 250 triệu USD, tăng trên 50%. Theo thực tế, ngành thủy sản còn nhiều thách thức như sau:

Tần suất đơn hàng chưa thường xuyên: Thực tế đối với doanh nghiệp xuất khẩu Thủy sản, các doanh nghiệp chưa có những đơn hàng ổn định, không có tần suất thường xuyên, Ngoài ra biên độ lợi nhuận giảm so với quá khứ/ doanh nghiệp xuất khẩu, hãng tàu và cảng phải chuyển sang mô hình dự báo cuốn chiếu theo tuần, giữ công suất lạnh và booking linh hoạt thay vì khóa kế hoạch theo tháng như giai đoạn cầu ổn định.
Biên độ lợi nhuận giảm: Trong bối cảnh tình hình chính trị và kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, chi phí logistics, nhiên liệu, điện lạnh và các chi phí vận hành phát sinh tiếp tục gia tăng, làm giảm hiệu quả của các đơn hàng xuất khẩu. Khi khoảng đệm lợi nhuận ngày càng thu hẹp, chỉ cần phát sinh thêm một vài ngày lưu bãi, một lần điều chuyển container rỗng hoặc chi phí điện lạnh tăng lên cũng có thể làm hiệu quả thương mại của lô hàng bị bào mòn nhanh chóng.
Áp lực tuân thủ càng gia tăng: Các yêu cầu quen thuộc về kiểm dịch, hải quan và an toàn thực phẩm, doanh nghiệp còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu. Đối với thị trường Mỹ, NOAA Fisheries yêu cầu COA đối với các lô hàng có tổ hợp COO+HTS thuộc diện hạn chế theo MMPA, khiến rủi ro tuân thủ đối với nhóm hải sản khai thác tăng lên đáng kể. Ở cấp độ chuỗi cung ứng thực phẩm, dù FDA chưa thực hiện cưỡng chế Food Traceability Rule trước ngày 20/7/2028, doanh nghiệp vẫn phải chủ động chuẩn bị dữ liệu CTE/KDE và kế hoạch truy xuất nguồn gốc. Điều đó cho thấy mốc thực thi có thể được lùi lại, nhưng yêu cầu về chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch thông tin và khả năng truy xuất trong toàn chuỗi cung ứng thì không hề giảm đi.

Cơ Hội Thị Trường
Ở góc độ thị trường, cơ hội của ngành thủy sản vẫn hiện hữu, nhưng không còn nằm ở việc gia tăng sản lượng một cách đơn thuần. Ba hướng mở quan trọng hiện nay gồm:

Xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, nhu cầu ổn định dài hạn từ các thị trường nhập khẩu;
Yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch thông tin từ phía người mua. Tương ứng với đó là một quá trình chuyển dịch giá trị trong ngành, từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về chất lượng;
Từ giao hàng đơn lẻ sang truy xuất minh bạch; từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu và ứng dụng công nghệ.

Cơ hội Thị Trường Ngành Thủy sản

Đây là xu hướng phù hợp với yêu cầu của các thị trường lớn, đồng thời cũng là hướng đi cần thiết để doanh nghiệp cải thiện biên lợi nhuận trong bối cảnh chi phí tuân thủ và chi phí vận hành đều gia tăng.

Từ thực tế đó, ngành thủy sản năm 2026 không chỉ là “bán được hàng”, mà là tổ chức lại quy trình chuỗi cung ứng theo hướng ngắn hơn, lạnh hơn, nhanh hơn và minh bạch hơn. Sử dụng đa dạng và linh hoạt phương thức vận tải nội địa; phát triển trung tâm logistics lạnh; hình thành các cụm logistics gần vùng nguyên liệu; xây dựng giải pháp riêng cho các lô hàng lạnh quy mô lớn; đồng thời tiếp tục tối ưu thủ tục thông quan. Nếu các mắt xích này được triển khai đồng bộ, ngành thủy sản có thể giảm đáng kể chi phí trung gian, rút ngắn thời gian dẫn và củng cố năng lực cạnh tranh tại các thị trường chủ lực lẫn thị trường mới.

Nhìn tổng thể, thủy sản Việt Nam đang đi qua một giai đoạn bản lề: tăng trưởng vẫn có, nhưng không còn dễ dàng; cơ hội vẫn mở, nhưng đòi hỏi năng lực tổ chức chuỗi cung ứng ở trình độ cao hơn. Trong bối cảnh quý I/2026 ghi nhận xuất khẩu tăng gần 8% và Trung Quốc tiếp tục đóng vai trò thị trường dẫn dắt, điều quan trọng với doanh nghiệp không chỉ là tranh thủ nhịp cầu ngắn hạn, mà còn phải đầu tư cho một cấu trúc xuất khẩu bền vững hơn, dựa trên chất lượng hàng hóa, logistics lạnh, truy xuất nguồn gốc và khả năng phản ứng nhanh với biến động thị trường. Đó cũng là con đường để thủy sản Việt Nam chuyển từ vị thế “xuất khẩu mạnh” sang “xuất khẩu có giá trị cao và ổn định hơn”.