SCFI tăng gần 93% trong ba tháng: Doanh nghiệp xuất khẩu, cảng biển và logistics Việt Nam ứng phó với mặt bằng cước vận tải mới

08/06/2026

Thị trường vận tải container toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nóng khi chỉ số Shanghai Container Freight Index (SCFI) tăng 15,9% trong Tuần 22, đạt 2.572 điểm. So với thời điểm căng thẳng tại Trung Đông bùng phát cách đây ba tháng, SCFI đã tăng tới 92,9%.

Mặc dù tình trạng phong tỏa kéo dài tại eo biển Hormuz và giá nhiên liệu hàng hải (bunker fuel) tăng cao, nhu cầu vận chuyển hàng hóa toàn cầu vẫn duy trì sức chống chịu đáng kể. Thay vì làm chậm dòng chảy thương mại, những gián đoạn này lại thúc đẩy hoạt động vận chuyển các mặt hàng phục vụ chuyển dịch năng lượng sạch. Bên cạnh đó, sản lượng hàng nhập khẩu vào Mỹ tiếp tục được hỗ trợ sau khi nước này dỡ bỏ các mức thuế theo Đạo luật IEEPA.

Các chủ hàng cần chuẩn bị cho một mùa cao điểm với chi phí vận tải gia tăng. Các hãng tàu đã triển khai thành công các đợt tăng giá cước và phụ phí mùa cao điểm (Peak Season Surcharge – PSS) từ ngày 1/6, đồng thời đang chuẩn bị cho một đợt tăng giá cước chung (General Rate Increase – GRI) mới vào giữa tháng 6. Thị trường hợp đồng tương lai cước vận tải hiện đang phản ánh kỳ vọng giá cước đạt đỉnh vào tháng 7, cho thấy xu hướng tăng này nhiều khả năng sẽ kéo dài ít nhất đến hết tháng 7.

*SCFI là gì?
SCFI là viết tắt của Chỉ số cước vận chuyển container Thượng Hải. Đây là chỉ số kinh tế được theo dõi rộng rãi nhất trên thị trường vận tải biển. Chỉ số này đo lường giá cước giao ngay hàng tuần đối với container xuất khẩu từ Thượng Hải đến các cảng đích chính trên toàn thế giới, đóng vai trò như một thước đo cơ bản về chi phí vận chuyển toàn cầu.

Ngành xuất khẩu Việt Nam chịu áp lực gia tăng
Các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực chi phí ngày càng lớn. Kim ngạch xuất khẩu đạt 46,93 tỷ USD trong tháng 5/2026, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế năm tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 215,66 tỷ USD, tăng 19,5% so với cùng kỳ.

Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực bao gồm điện thoại và linh kiện (21%), dệt may (12%), máy vi tính, điện tử và linh kiện (12%), cùng giày dép (7%).

Kim ngạch xuất nhập khẩu tháng 5/2026

Một chuyên gia logistics tại Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: "Chi phí vận tải gia tăng đang bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, các lợi thế thuế quan mà Việt Nam được hưởng từ CPTPP và EVFTA, cùng với việc Mỹ dỡ bỏ một số mức thuế nhập khẩu, đang góp phần duy trì năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam."

Trước biến động của thị trường vận tải, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đang dịch chuyển sang các nhóm hàng có giá trị gia tăng cao hơn, như chất bán dẫn và linh kiện công nghệ cao, nơi biên lợi nhuận có khả năng hấp thụ tốt hơn các biến động về chi phí logistics.

Cảng biển đứng trước cơ hội tăng trưởng
Hệ thống cảng biển Việt Nam đang ghi nhận sản lượng thông qua ở mức kỷ lục. Trong năm tháng đầu năm 2026, sản lượng hàng hóa thông qua cảng đạt 546 triệu tấn, tăng 15% so với cùng kỳ. Sản lượng container vượt 15 triệu TEU, tăng 14%.

Các cụm cảng nước sâu như Cái Mép – Thị Vải và Lạch Huyện đang ở vị thế thuận lợi để đón nhận các tàu mẹ cỡ lớn được điều chuyển tuyến, qua đó củng cố vai trò của Việt Nam như một trung tâm trung chuyển quan trọng trong khu vực. Song song đó, sự gia tăng sản lượng hàng hóa cũng tạo áp lực lớn lên Tân Cảng Cát Lái – cửa ngõ container trọng điểm của TP.HCM. Chính vì vậy, hàng loạt dự án hạ tầng như cầu Cát Lái (2026–2029) với tổng vốn đầu tư hơn 18.000 tỷ đồng theo hình thức PPP [VTV News, 15/01/2026], và tuyến đường liên cảng Cát Lái – Phú Hữu (2026–2028) dài 5,9 km với tổng vốn 8.782 tỷ đồng từ ngân sách thành phố [Thanh Niên, 06/02/2026], đang được triển khai nhằm nâng cao năng lực kết nối, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và tối ưu hóa hoạt động khai thác, đảm bảo khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.”

Cảng Tân Cảng – Cái Mép hoạt đông tại khu vực

Một lãnh đạo doanh nghiệp khai thác cảng nhận định: "Các cảng biển Việt Nam hiện đã có mặt trong nhóm 50 cảng hàng đầu thế giới. Mặt bằng cước vận tải tăng cao khuyến khích các hãng tàu tối đa hóa hệ số sử dụng tàu, góp phần thúc đẩy sản lượng thông qua nhưng đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ phát sinh các điểm nghẽn trong chuỗi vận hành."

Doanh nghiệp logistics tăng tốc thích ứng
Ngành logistics Việt Nam đang chuyển mình nhanh chóng. Tỷ lệ lấp đầy tại các kho bãi và khu công nghiệp hiện vượt 90% tại khu vực phía Nam và đạt khoảng 86% tại khu vực phía Bắc, phản ánh nhu cầu lưu trữ và phân phối hàng hóa tiếp tục ở mức cao.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp giao nhận vận tải và vận tải đường bộ đang chịu áp lực lớn từ chi phí nhiên liệu tăng cao và tình trạng thiếu hụt container. Để thích ứng, nhiều doanh nghiệp logistics đang đẩy mạnh chuyển đổi số, đầu tư vào các nền tảng theo dõi và minh bạch hóa chuỗi cung ứng, đồng thời triển khai các hệ thống cảng thông minh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại Cát Lái và các trung tâm điều hành số (Digital Twin) tại Hà Nội.
Một lãnh đạo doanh nghiệp logistics chia sẻ: "Chuyển đổi số và logistics xanh không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu sống còn. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang đầu tư vào đội xe điện (EV) và nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) nhằm giảm áp lực chi phí và đáp ứng các yêu cầu phát triển bền vững."

Triển vọng chiến lược
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu
- Chủ động đàm phán lại các hợp đồng vận tải dài hạn để giảm thiểu tác động từ biến động giá cước.
- Đa dạng hóa tuyến vận chuyển thông qua các trung tâm trung chuyển như Singapore hoặc Malaysia nhằm nâng cao tính linh hoạt của chuỗi cung ứng.
Đối với doanh nghiệp khai thác cảng
- Hưởng lợi từ tăng trưởng sản lượng hàng hóa và container.
- Tiếp tục đầu tư mở rộng năng lực hạ tầng, tự động hóa và tối ưu vận hành nhằm hạn chế nguy cơ ùn tắc.
Đối với doanh nghiệp logistics
- Đối mặt với áp lực biên lợi nhuận trong ngắn hạn.
- Tạo lợi thế cạnh tranh thông qua nâng cao hiệu quả vận hành, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển các dịch vụ logistics tích hợp, gia tăng giá trị cho khách hàng.

Trong bối cảnh thị trường vận tải container toàn cầu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, khả năng thích ứng linh hoạt, đầu tư công nghệ và nâng cao năng lực chuỗi cung ứng sẽ là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp Việt Nam tận dụng cơ hội và duy trì sức cạnh tranh trong giai đoạn tới.