Mỹ áp dụng khuôn khổ thuế quan mới: Điều gì đang thay đổi đối với hàng xuất khẩu Việt Nam?
03/08/2026
Ngày 24–25/7/2026, Mỹ chính thức chuyển từ cơ chế thuế tạm thời sang khuôn khổ thuế quan dài hạn dựa trên Section 301 và Section 338. Theo Allianz Research, mức thuế nhập khẩu bình quân của Mỹ sẽ tăng trở lại khoảng 12,4% và nhiều khả năng sẽ duy trì trong thời gian dài do có nền tảng pháp lý ổn định hơn trước.
Hình 1. Mức thuế nhập khẩu của Mỹ đối với các nền kinh tế lớn sau khi áp dụng các sắc thuế mới
Điều đáng chú ý là đây không còn là chính sách chỉ tập trung vào Trung Quốc. Theo Allianz, Trung Quốc (35%), UAE (22%), Brazil (20%), Indonesia (19%), Nhật Bản (15%) và Việt Nam (15%) là những nền kinh tế chịu mức thuế hiệu dụng cao nhất sau khi cộng các sắc thuế hiện hành. Riêng Việt Nam tăng khoảng 8 điểm phần trăm so với trước, đưa Việt Nam vào nhóm chịu mức tăng thuế mạnh nhất.
Báo cáo cũng cho rằng Việt Nam đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất thay thế Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính vì vậy, Mỹ sẽ giám sát Việt Nam chặt chẽ hơn. Ngoài việc điều tra về sở hữu trí tuệ (IP) theo Section 301, Mỹ cũng đặc biệt theo dõi nguy cơ hàng hóa Trung Quốc chuyển tải qua ASEAN, trong đó Việt Nam được xem là một trong những địa điểm cần theo dõi.
Thực tế, chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển rất nhanh. Tỷ trọng hàng nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc đã giảm từ 21% năm 2016 xuống còn 13% năm 2024 và chỉ còn 9% trong năm 2025. Ngược lại, ASEAN đã tăng thị phần từ 7% lên 14%, cho thấy khu vực này đang thay thế đáng kể vai trò của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng vào Mỹ.
Hình 2. Chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển: ASEAN dần thay thế Trung Quốc trong thị trường Mỹ
Tuy nhiên, Allianz cũng lưu ý rằng không phải mọi quốc gia ASEAN đều hưởng lợi như nhau. Việt Nam dự kiến chịu mức thuế khoảng 15–16%, trong khi Malaysia chỉ khoảng 7–10%, Philippines khoảng 6% và Đài Loan khoảng 4%. Điều này cho thấy Việt Nam không còn duy trì lợi thế về thuế quan so với một số quốc gia trong khu vực.
Đồng thời, khi trở thành một trong những trung tâm sản xuất thay thế Trung Quốc, Việt Nam cũng sẽ đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn từ Mỹ, đặc biệt đối với quy tắc xuất xứ, sở hữu trí tuệ và nguy cơ chuyển tải hàng hóa qua nước thứ ba. Đây sẽ là những yêu cầu ngày càng quan trọng trong hoạt động xuất khẩu vào thị trường Mỹ.
Trong bối cảnh mới, doanh nghiệp Việt Nam sẽ khó cạnh tranh chỉ bằng chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Thay vào đó, khả năng chứng minh xuất xứ hàng hóa, minh bạch chuỗi cung ứng, tuân thủ các quy định về sở hữu trí tuệ và đáp ứng ổn định các đơn hàng sẽ ngày càng trở thành lợi thế khi tiếp cận thị trường Mỹ.
