Vietnam's Rice Supply Chain and Exports: Logistics "Bottlenecks" and the Cost Equation
07/05/2026
The Transformation of the "Pearl of Heaven"amidst the 2025-2026 Global Macroeconomic Context
On one hand, Vietnam continues to maintain impressive production capacity with an annual yield fluctuating around 43 to 44 million tons of paddy, with the Mekong Delta region contributing over 50% of the output and 90% of the export volume. On the other hand, the recovery of supply from major competitors and geopolitical disruptions at vital maritime chokepoints are forcing a comprehensive reevaluation of our cost structure and supply chain operating model.
Trong During this period, the rice industry is no longer merely a story of productivity or cultivated area. Although the area tends to decrease slightly to 7.0 - 7.09 million hectares in 2026 due to urbanization and crop conversion, the average yield shows significant improvement, projected to reach 6.21 tons/ha thanks to the penetration of advanced seed technology and farming techniques.
This is a testament to the shift from horizontal to vertical development, prioritizing value over pure volume.
However, this transition is taking place in a "multipolar" global supply environment, where national food policies from India or Thailand can upend price forecasts within mere weeks.
Import-Export Realities: When Numbers Reflect Competitive Pressures
As of the end of April 2026, Vietnam exported approximately 3.3 million tons of rice, generating a turnover of 1.57 billion USD. Compared to the same period in 2025, the volume only slightly decreased by 2.3%, but the value dropped by 11.1%.
This reflects a harsh reality: the average export price of rice dropped to 468.4 USD/ton, a decrease of about 9% year-on-year.
Notably, the Philippines maintains its position as Vietnam's largest import market, accounting for approximately 42.5% of total rice exports in Q1 2026. However, this nation is also diversifying its supply sources and implementing flexible tariff mechanisms, exerting considerable pressure on the profit margins of Vietnamese enterprises.
The structure of export rice varieties is also undergoing crucial transformations to adapt to new market requirements. Fragrant rice and high-quality rice such as DT8 and OM18 hold an overwhelming proportion, reaching nearly 49% of total exports. Meanwhile, standard white rice varieties face fierce competition from Pakistan and Myanmar – countries with an inherent advantage in lower production costs within the popular rice segment.
Rủi ro kép tác động đến xuất khẩu gạo Việt Nam
Impact of the Red Sea Conflict and Global Supply Chain Risks
The conflict in the Middle East has paralyzed the shipping route through the Red Sea and the Suez Canal, traditionally the shortest path connecting Vietnamese rice to potential markets in Europe and North Africa. Shipping lines have been forced to opt for the safer alternative of routing via the Cape of Good Hope, extending transit times by 7 to 15 days. This prolonged duration not only escalates bunker costs but also triggers a domino effect: empty containers are stranded on vessels taking the longer detour, leading to a severe shortage of loading equipment at ports of origin.
Consequently, ocean freight rates and cargo insurance premiums have skyrocketed. For agricultural commodities with low unit value and razor-thin margins like rice, any incremental surge in logistics costs directly erodes corporate profitability. In many instances, enterprises are compelled to adjust delivery schedules or accept high commercial risks to honor contracts. This explains why, despite significant demand from the African market, Vietnam's rice exports to this region tend to stall in 2026.
India's Dominance and the New Rice Pricing Order
Following a period of restrictive measures, India has aggressively re-entered the market with a projected record supply of 151 - 152 million tons of paddy in the 2025 - 2026 crop year. Armed with massive accumulated inventories, India currently acts as the global market's "price anchor." When this nation, which holds over 40% of the global rice market share, offloads its stockpiles, downward pressure on Vietnamese and Thai rice prices is inevitable.
Furthermore, global production is projected to surge to 556.4 million tons in the upcoming crop year, far exceeding the estimated consumption demand of 550.8 million tons, driving ending inventories to a record high of 215.6 million tons. This state of "oversupply" is shifting the market from a seller's to a buyer's position, where importing nations possess the leverage to be selective and aggressively negotiate lower prices.
Climate Change and the Input Cost Conundrum
One cannot overlook the impact of El Niño, a phenomenon forecasted to cause severe droughts in Southeast Asia from mid-2026. In rival nations like Thailand, farmers face substantial fertilizer price hikes, forcing them to cut back on field investments, thereby threatening yields. Although Vietnam benefits from a more proactive irrigation system, it is not immune to the inflationary spiral of agricultural inputs and machinery operational fuel. This indirectly inflates farm-gate production costs while global selling prices exhibit a downward trajectory.
Logistics Bottlenecks of Vietnam's Rice Value Chain
Currently, logistics costs account for approximately 30% of the product cost of rice. This is an absurd figure when compared to countries with synchronized infrastructure.
Fragmented Infrastructure and Reliance on Intermediary Transport
The Mekong Delta is the nation's rice bowl, yet its seaport system lacks the capacity to accommodate large-tonnage container vessels. The majority of export rice must traverse a complex intermediary transport process: from small boats and barges at the fields or milling plants, navigating through silted inland waterways to aggregate at major ports in Ho Chi Minh City.
This process incurs a multitude of unnecessary costs:
2. Thời gian vận chuyển kéo dài: Sự ùn tắc tại các cửa ngõ cảng lớn khiến vòng quay của container và xà lan kéo dài, làm tăng chi phí vận hành cho doanh nghiệp.
3. Tình trạng thiếu hụt hạ tầng tại chỗ: Chi phí kiểm dịch, kho bãi, thủ tục còn cao; Công tác điều phối còn bất cập, dễ phát sinh ùn tắc.
Chuỗi giá trị gạo hiện nay vẫn còn phân mảnh về mặt địa lý và tổ chức. Mối liên kết giữa Nông dân - Thương lái - Nhà máy xay xát chế biến - Doanh nghiệp xuất khẩu thường xuyên bị đứt gãy khi giá cả biến động. Việc phụ thuộc quá lớn vào hệ thống thương lái (hàng xáo) khiến doanh nghiệp xuất khẩu khó kiểm soát được chất lượng đồng nhất và tính bền vững của nguồn cung.
Hệ thống logistics phục vụ ngành gạo cũng thiếu sự chuyên môn hóa, thiếu hụt các đội tàu, sà lan chuyên dụng và sự ứng dụng của công nghệ thông tin để điều phối container rỗng một cách hiệu quả. Trong mùa cao điểm thu hoạch Đông Xuân, tình trạng ùn tắc tại các cảng và thiếu hụt nhân công bốc xếp thường xuyên xảy ra, làm giảm hiệu quả khai thác và tăng chi phí lưu bãi.
Định hướng thị trường và Chiến lược hành động năm 2026 đến tầm nhìn dài hạn
Mục tiêu sản xuất và xuất khẩu trọng tâm
Trong năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu duy trì sản lượng lúa ở mức 43 đến 44 triệu tấn để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và phục vụ xuất khẩu. Sản lượng gạo xuất khẩu dự kiến ổn định trong khoảng 7,5 đến 7,7 triệu tấn.6 Điểm đáng lưu ý trong chiến lược này là sự dịch chuyển mạnh mẽ trong cơ cấu chủng loại: tiếp tục tăng tỷ trọng các loại gạo thơm, gạo đặc sản và gạo chất lượng cao, đồng thời chủ động giảm dần các loại gạo cấp thấp để nâng cao hình ảnh thương hiệu gạo Việt trên bản đồ thế giới.
Chiến lược thị trường: Giữ vững truyền thống, mở rộng tiềm năng
Việt Nam xác định duy trì sự hiện diện vững chắc tại các thị trường truyền thống như Philippines (hiện chiếm hơn 40% thị phần), Trung Quốc, Malaysia và các quốc gia Tây Phi như Ghana, Bờ Biển Ngà. Tuy nhiên, trước các biến động chính sách của các nước nhập khẩu, định hướng mới là sẽ tăng cường mở rộng sang các khu vực tiềm năng khác bao gồm các quốc gia châu Phi còn lại, khu vực Bắc Á và thị trường Châu Mỹ. Đặc biệt, việc đẩy mạnh xuất khẩu thông qua các hợp đồng Chính phủ (G2G) sẽ là "lá chắn" giúp ổn định đầu ra trước những biến động khó lường của thị trường tự do.
Lộ trình này không thiếu những rào cản. Thiên tai, bão lụt kéo dài có thể làm giảm diện tích gieo trồng, trong khi giá lúa diễn biến phức tạp có thể khiến người nông dân nản lòng và chuyển đổi sang các loại cây trồng khác. Thêm vào đó, chính sách tự chủ lương thực của các nước nhập khẩu lớn như Indonesia hay Malaysia sẽ khiến thị trường trở nên cạnh tranh gay gắt hơn bao giờ hết.
Để thực hiện hóa các định hướng trên, sự phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp là điều kiện tiên quyết.
Kiến nghị và Giải pháp cho Doanh nghiệp
1. Phát triển chuỗi liên kết bền vững: Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng mối liên kết chặt chẽ với nông dân và hợp tác xã để đảm bảo nguồn cung ổn định và khả năng truy xuất nguồn gốc.
2. Tận dụng tối đa các FTA: Khai thác triệt để các ưu đãi thuế quan từ EVFTA, CPTPP để giảm bớt gánh nặng chi phí và thâm nhập các phân khúc cao cấp.
3. Hợp tác chiến lược logistics: Thay vì các hợp đồng ngắn hạn, doanh nghiệp nên ký kết hợp tác dài hạn với các hãng tàu và đại lý vận tải uy tín để ổn định giá cước và đảm bảo thiết bị container.
4. Số hóa và tối ưu hóa vận hành: Ứng dụng công nghệ IoT, Blockchain để giám sát chất lượng toàn trình và tối ưu hóa sơ đồ bốc xếp, giảm thời gian tàu chờ cảng.
Vai trò kiến tạo của Nhà nước
Nhà nước cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng logistics tại ĐBSCL, đặc biệt là các cảng nước sâu như Trần Đề để giải tỏa áp lực cho hệ thống cảng hiện hữu. Đồng thời, cần có các giải pháp ổn định chi phí vận tải và hỗ trợ tháo gỡ khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện các hợp đồng xuất khẩu gạo lớn.
Ngành gạo Việt Nam giai đoạn 2025 - 2026 đang ở trong một "trạng thái biến động có cấu trúc". Chúng ta không thể kỳ vọng quay lại thời kỳ giá cao kỷ lục nếu không có những thay đổi mang tính hệ thống.
Thách thức từ Ấn Độ, rủi ro từ Biển Đỏ hay những nút thắt logistics nội địa chỉ là những phép thử để chúng ta nhận ra rằng: con đường duy nhất để phát triển bền vững là phải chuyển đổi từ tư duy sản lượng sang tư duy giá trị với một chuỗi cung ứng xanh và thông minh.
Việc thực hiện quyết liệt Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, kết hợp với các định hướng thị trường rõ ràng từ VFA và nỗ lực hiện đại hóa hạ tầng logistics sẽ là bệ phóng để "Hạt Ngọc Trời" thực sự mang lại sự thịnh vượng bền vững cho cả người nông dân và nền kinh tế đất nước.
*Tham khảo nguồn: “Chuỗi cung ứng lúa gạo: Nút thắt logistics và bài toán chi phí” – Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA)
